Ennedi Platosu; Çad’da bulunan Ennedi Masifi olarak da bilinen bir dağ grubunun parçasıdır. Bir kum taşı masifi olan plato rüzgâr, su ve sıcaklıktan kaynaklanan aşınma ile oluşmuştur. Bölgede bulunan su kaynakları sebebiyle her dönem bir yaşam alanı olarak kullanılmıştır. Doğal yapısı sebebiyle dış etkilerden koruma sağlayan bölge, kervanların geçişi ve konaklaması için oldukça uygun bir ortamdır. Aynı zamanda bölgede bulunan mantar kayalar, uçurumlar, sütunlar, köprüler, kuleler, kaya labirentleri ve kemerler gibi çok sayıda yapı sebebiyle turistler için bir cazibe merkezidir.
Çad’ın kuzeydoğusunda Ennedi-Ouest ve Ennedi-Est bölgelerinde yer almaktadır. Yabani hayata ev sahipliği yapan plato, içerisinde tasvirlerin yer aldığı geniş kaya sanatı koleksiyonu bulunmaktadır. İnsanlığın kültürel mirası olarak kabul edilen bu kaya sanatı, günümüzden binlerce yıl öncesine dayanmaktadır. Zengin bir kültüre, biyolojik çeşitliliğe ve muhteşem doğal oluşumlara sahip olan Ennedi Masifi, 2016 yılında UNESCO Dünya Miras Alanı ilan edilmiştir. Sahra Çölü’nün ortasında bulunan vaha, hem insanlar hem de vahşi yaşam için çöldeki bir Cennet Bahçesi niteliğindedir.
Ennedi Platosunda Biyolojik Çeşitlilik
Afrika – Avrasya göç yolunun ortasında yer alan Ennedi Platosu, yaklaşık 60 bin kilometrekarelik bir alandan oluşmaktadır. Deniz seviyesinden yukarıda olan platonun en yüksek noktası yaklaşık 1450 metredir. Kum taşından oluşan Ennedi’de en az 20 adet kaynak ve çok sayıda havuz bulunmaktadır.
Plato; içerisinde çöl timsahı gibi nadir türlerinde bulunduğu eşsiz bir fauna çeşitliliğine ev sahipliği yapmaktadır. Belirli bölgelerde yaşayan bu çöl timsahları nesli tükenmekte olan ‘’cüce timsahlar’’ olarak bilinmektedir. Aynı zamanda platonun değişik noktalarında Sudan Çıtaları ve Afrika Antilopları gibi türlerde bulunmaktadır. Bölgede Ennedi Kaplanı olarak bilinen tür de yaşamını sürdürmektedir.
Bölgede Arap Bustard, Küçük Kerkenez ve Kahverengi Sırtlı Altın Serçe gibi 189’dan fazla kuş türü yaşamaktadır. Plato, kuşlar tarafından göç yolunda durak olarak kullanılmaktadır. Çölde yaşayan ikonik türler için bir cennet olan plato da; Berberi Koyunları, Çizgili Sırtlanlar, Karakulaklar, Bal Porsukları ve Dorcas Ceylanları yaşamaktadır.
Aynı zamanda bölgede yaklaşık 20 yıl boyunca neslinin tükendiği düşünülen Afrika Deve Kuşunun son popülasyonu 2018 yılında keşfedilmiştir. Dikkate değer bir biyolojik çeşitliliğe sahip olan vahada 525’den fazla bitki türü bulunmaktadır. Vahanın varlığı, antik çölün biyolojik çeşitliliğinin korunması açısından son derece önemlidir.
Ennedi Platosunda İnsan Yaşamı
Ennedi Masifi içerisinde; mozoleler, gravürler ve kaya resimleri gibi çok iyi korunmuş durumda birçok arkeolojik alan bulunmaktadır. Bu alanlar, Neolitik dönemdeki insan yaşamının tarihine ışık tutan olağanüstü belgelerdir. Duvarlarda bulunan resimlerin çoğu sığır, at, deve ve insanlarla ilgili desenler şeklindedir.
Tarihi MÖ. 5000 ve 4000 yıllarına dayandığı düşünülen Ennedi halkının; çoğunlukla avcılık, balıkçılık ve toplayıcılıkla geçindiği düşünülmektedir. Yaşama elverişli olması sebebiyle bu alanı yerleşim yeri olarak kullanmışlardır. Alanda döneme özgü noktalı, dalgalı, çizgili desenler bulunan çanak – çömlek kapları bulunmuştur. Zaman içerisinde topluluğun yaşam tarzlarında değişiklikler olduğu ve sığır yetiştiriciliğine geçtikleri düşünülmektedir. Aynı zamanda balta dâhil olmak üzere bazı taş aletleri kullanmaya başlamışlardır.
Her yıl yasal olarak bu araziden geçen ve araziye bağımlı olan 30 bin göçebe bulunmaktadır. Güvenli bir konumda yer alan Ennedi Masifi, Sahra turizminin en ünlü ve erişilebilir yerleri arasındadır. Bu sebeple Afrika parkları ve Çat hükümeti 2018’in başlarından itibaren ortaklaşa olarak bu alanın yönetimini üstlenmiştir. Bölge 2019 yılında Çad hükümeti tarafından Ennedi Doğal ve Kültürel Koruma Alanı olarak belirlenmiştir.
