Tarihte görülen en büyük yanardağ felaketi; 1815 yılında Endonezya’da meydana gelen bir yanardağ patlamasıdır. Tambora Yanardağı Felaketi olarak tarihe geçen olay, dünya çapında önemli etkilere neden olmuştur. Tambora Yanardağı, Endonezya takımadalarının güney zincirindeki volkanik adalar dizisi olan Sunda adalarının bir parçasıdır.
Endonezya’nın Sunda adaları bölgesinde bulunan Tambora, 10 Nisan 1815 tarihindeki büyük patlamayla tanınmıştır. Patlama sonrası dünyanın bazı yerlerinde Haziran’da kar yağmış, Temmuz’da dondurucu soğuklar yaşanmış ve Ağustos’ta soğuktan ölen insanlar olmuştur.
Tambora Yanardağı, yüksekliği 3.726 metreye ulaşan bir volkanik dağdır. Yanardağın patlaması, yüksekliğini yarı yarıya düşürmüş ve büyük miktarda volkanik kayaçları havaya fırlatmıştır. Patlama sonrasında yanardağın çevresinde büyük bir çıkartma oluşmuş ve bu, yanardağın yüksekliğini daha da düşürmüştür.
Yanardağın patlamasının sebebi, yerin derinliklerinde bulunan magmanın hava ile temas etmesidir. Magma, volkanların etrafında bulunan kayaçların içinde yükseldiği zaman, hava ile temas ettiğinde patlama oluşur. Yaşanan çok güçlü volkanik patlama on binlerce kişinin ölümüne neden olmuştur.
Tambora Yanardağı Patlamasının Etkileri
Tambora Yanardağı Felaketinin etkileri, dünya çapında hissedilmiştir. Patlamayla meydana gelen kül, dünya genelinde dağılmış ve sıcaklıkların düşmesine neden olmuştur. Birçok ülkede hava koşullarında değişiklikler görülmüştür. Patlamadan bir yıl sonra da Kuzey Amerika ve Avrupa’da olağandışı soğuklar ve kar yağışları meydana gelmiştir.
Böylece 1816 yılı arşivlerde “Kuzey Amerika ve Avrupa’nın yaz görülmeyen yılı” olarak geçmiştir. ABD’de 1816 yılı “Soğuk Yıl” olarak da adlandırılmıştır. Aynı zamanda yaşanan patlamanın ardından tsunamiler oluşmuş, yaklaşık 10 bin kişinin ölümüne neden olmuştur.
Avrupa’da da benzer şekilde soğuklar ve kar yağışları yaşanmıştır. Avrupa’da buzul örtüsü nedeniyle ürünler hasat edilememiş ve bu yiyecek fiyatlarında artışa neden olmuştur. Ayrıca, patlama sonrasında yanardağın etrafındaki topraklar zarar görmüş ve çevredeki nüfus da etkilenmiştir. Değişen hava koşulları tarım sektörünü etkilemiş ve ürünler hasat edilememiştir. Bu da yiyecek fiyatlarında artışa neden olmuş ve kıtlık yaşanmıştır.
Volkanik kayaçlarının yayılması, hava kalitesini bozmuş ve insanlarda solunum yolu rahatsızlıklarına neden olmuştur. Ayrıca, volkanik kayaçlarının yayılması sonucu topraklar zarar görmüş ve bu da yiyeceklerde zehirli madde bulunma riskini artırmıştır. Patlama sonrasında yanardağın etrafındaki topraklar zarar görmüş ve bu yerel ekonomi üzerinde olumsuz etkilere neden olmuştur. Patlamanın açlık ve hastalık gibi dolaylı etkileri sebebiyle ortalama 80 bin kişi hayatını kaybetmiştir.
Olayların yaşandığı yıllarda dünyanın bir ucunda yaşanan volkanik patlamanın soğuk yaza neden olabileceği tahmin edilmemiştir. Fakat bilim insanları 1913 yılında bu iki olayın bağlantılı olabileceğini ortaya koymuştur. 2019 yılında yapılan bir araştırmayla bu iki felaket arasında net bir bağ kurulmuştur. Environmental Research Letters isimli dergide yayımlanan araştırmaya göre, 1815’deki volkanik patlama sebebiyle 1816’da soğuk yaz yaşanmıştır.
WhatsApp grubumuza katılmak için TIKLAYINIZ!
