Gerçek adı Ahmet Muhyiddin Piri olan Piri Reis, 1470 yılında Karamanlı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. Fatih Sultan Mehmet döneminde Karaman’dan İstanbul’a göç ettirilen ailelerdendir. Aile bir süre İstanbul’da yaşamış sonra Gelibolu’ya yerleşmiştir. Piri Reis’in babası Karaman’lı Hacı Mehmet, amcası ise Kemal Reis’tir.
Piri Reis, Amerika kıtasını gösteren ‘’Dünya Haritası’’ ve “Kitab-ı Bahriye” isimli kitapları ile ün salmış kaptan ve kartograftır. 80 yaşlarında iken Kanuni Sultan Süleyman’ın fermanı ile 1554 yılında Kahire’de boynu vurularak idam edilmiştir.
Piri Reis’in Hayatında Önemli Olan Gelişmeler
Piri Reis, denizciliğe amcası Kemal Reis’in yanında başlamıştır. 1487-1493 yılları arasında amcası ile birlikte Akdeniz’de korsanlık yapmışlardır. II.Beyazıt Akdeniz’de korsanlık yapan denizcilerin, Osmanlı donanmasına katılmasını istemiştir. Bunun üzerine amcası ile birlikte Donanmanın hizmetine girmiştir.
Piri Reis, Osmanlı donanmasının Venediklilerle yaptığı mücadelede gemi komutanı olarak yer almıştır. Böylece ilk kez savaş kaptanı olarak görev yapmıştır. Bu savaşlarda önemli başarılar elde etmişlerdir. Akdeniz’de yaptığı seferler sırasında gördüklerini, yaşadığı olayları not almıştır. Aldığı notları Kitab-ı Bahriye adlı kitabında toplamıştır.
Piri Reis amcasının ölümünden sonra Gelibolu’ya yerleşmiştir. Bu dönemde Barbaros kardeşlerin idaresindeki donanma ile Akdeniz üzerinde seferlere çıkmıştır. Gözlemlediği olaylardan yararlanarak 1513 tarihinde ilk dünya haritasını çizmiştir. Barbaroslar 1515 yılında dünyanın en büyük deniz gücü haline gelerek, Kuzey Afrika’da fetihler gerçekleştirmiştir. Piri Reis, o dönemde Oruç Reis’in kaptanlarından biri olarak görev yapmıştır.
Dönemin padişahı Yavuz Sultan Selim’in, Mısır seferini gerçekleştirdiği sırada, Piri Reis Nil yolundan Kahire’ye giderek buranın haritasını yapmış ve bölge hakkında geniş bilgiler vermiştir. Mısır seferi sırasında Yavuz Sultan Selim ile şahsen tanışma fırsatı bulmuştur. Yapmış olduğu Dünya Haritasını Yavuz Sultan Selim’e hediye etmiştir.
Piri Reis’in İdam Edilme Sebebi
Piri Reis, Kanuni Sultan Süleyman döneminde Osmanlı donanmasına tekrar katılmıştır. Bu dönemde birçok seferlere katılmıştır. Son katıldığı Mısır seferinde ise idam edilmesine sebep olan olay yaşanmıştır. 1533 yılına gelindiğinde Barbaros Hayrettin paşa Kaptan-ı Derya olduğu için, Piri Reis’te Derya Sancak Beyi olmuştur. 80 yaşına gelen Piri Reis yaklaşık 30 gemi ile Hint Okyanusu’na açılmıştır. Burada kendisinden çok daha fazla olan Portekiz’leri yenmeyi başarmıştır. Savaştan kaçan Portekizliler Hürmüz Adasına sığınmışlardır. Piri Reis burayı almak için kuşatmıştır. Fakat bölge halkının Portekizlilere yardım etmesi üzerine kızarak burayı yağmalamıştır. Yağmalama olayı idam sürecini başlatan konulardan biri olmuştur.
Bu sırada Portekizlilerin büyük bir donanma hazırlayarak bölgeye gelmekte olduğu haberini almıştır. Piri Reis gemilerin bakım ve onarımının tamamlanmadığı için denize açılmak istememiştir. Bulunan bölgede mahsur kalmamak için donanma ve askerleri geride bırakarak Süveyş tersanesine geri dönmüştür. Basra valisinden yardım istemiştir. Fakat vali, yağmalamadan dolayı Piri Reisi tutuklayarak mallarına el koymuştur. Piri Reis Basra valisinin şikâyeti üzerine, Mısır valisi tarafından tutuklanmıştır. Mısır valisi konuyu Divan’a taşınmıştır.
Piri Reis kuşatmayı kaldırmak, askerleri ve donanmayı geride bırakmak suçlarından yargılanmış ve suçlu bulunmuştur. Piri Reis donanmanın hazır olmadığına dair ne kadar kendini savunmak istese de sonuca engel olamamıştır. Kanuni Sultan Süleyman’ın fermanı üzerine 1554 yılında Kahire de boynu vurularak idam edilmiştir.
