Lascaux; Fransa’nın güneybatısındaki Dordogne ilinde, Montignac köyü yakınlarında bulunan bir mağara kompleksidir. Mağaranın iç duvarları ve tavanları, 600’den fazla paryetal duvar resmiyle süslenmiştir. Resimler, genellikle Üst Paleolitik çağda yaşamış olan tipik yerel ve çağdaş faunaya aittir. Mağara resimlerinde birçok kuşağın etkisi olduğu düşünülmektedir. Duvarda bulunan resimler, 17 bin yıl öncesine tarihlenmektedir. Lascaux Mağarası, 1979 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirası Listesi’ne alınmıştır. Vezere Vadisi’ndeki tarih öncesi alanlar ve dekore edilmiş mağaralar Dünya Mirası Alanı’nın bir parçası haline gelmiştir.
İkinci Dünya Savaşı döneminde keşfedilen mağara, dünya tarihinin en önemli keşiflerinden biri olarak kabul edilir. Mağara içerisindeki paryetal duvar resimleri, hiçbir diğer mağara ile benzememektedir. Lascaux duvar resimleri, dünyada sayılı mağaralardan biri olarak kabul edilmektedir. Yaklaşık olarak 250 metre uzunluğundaki mağaranın her bölgesinde farklı bir tema ve hayvan bulunmaktadır. Mağara duvarlarındaki çizimler, büyük bir ustalıkla yapılmıştır. Hayvanların hareketleri, anatomileri ve duruşları oldukça gerçekçi bir şekilde yansıtılmıştır. Çizimlerde, hayvanların etrafındaki ortam da detaylı bir şekilde tasvir edilmiştir. Örneğin, çizilen bir bizonun etrafındaki bitki örtüsü ve toprak dokusu da gözler önüne serilmiştir.
Çizimlerin tarzı ve teknikleri, o döneme ait sanat anlayışını yansıtır. Çoğunlukla renkli oksitler kullanılmış ve bu oksitlerin doğal tonlarıyla resimler yapılmıştır. Çizimlerin simgesel anlamları da bulunmaktadır. Örneğin, atlar sıklıkla av sahneleriyle birlikte tasvir edilir ve bu durum avcılıkla ilgili kültürel bir sembolü yansıtır. Mağaradaki çizimler, insanların o dönemdeki hayat tarzları, avcılık ve toplayıcılık faaliyetleri hakkında önemli ipuçları vermektedir. Ayrıca, hayvanların sembolik anlamları da bu çizimlerde yansıtılmaktadır. Mağaranın duvarlarındaki çizimler, insanlık tarihindeki en önemli sanat eserlerinden biridir ve günümüze kadar ulaşmış nadir örneklerden biridir.
Mağaranın Keşfi ve Ziyarete Kapatılması
12 Eylül 1940’ta dört çocuk, köpeklerinin Lascaux tepesinde düştüğü tilki deliğini incelemeye karar verirler. Girişi iyice açtıktan sonra, Marcel Ravidat aşağıya iner ve arkadaşları da onu takip eder. Yollarını aydınlatmak için derme çatma bir lamba yaparlar ve beklenenden daha büyük bir hayvan çeşitliliği keşfederler. İlk olarak Axial Galeri’de duvarlardaki tasvirlerle karşılaşırlar. Ertesi gün geri dönerler ve daha iyi hazırlanarak mağaranın daha derin kısımlarını keşfederler. Çocuklar, bulduklarını hayretle öğretmenlerine anlatırlar ve ardından mağarayı kazma süreci başlar.
Mağara, 1949 yılında ziyaretçilere açılmış ve büyük ilgi görmüştür. Ancak ziyaretçilerin soluduğu karbondioksit gazı, havayla buluştuğunda asidik bir etkiye yol açarak, mağaradaki resimlerin bozulmasına neden olmuştur. Bu nedenle, mağara ziyarete kapatılarak koruma altına alınmıştır. Koruma amaçlı olarak, mağara düzenli olarak kontrol edilmektedir ve şimdiye kadar herhangi bir bozulma belirtilmemiştir. Mağaranın kapatılmasının ardından, 1970 yılında Lascaux Mağarası’nın birebir kopyası yapılmaya başlanmıştır. Gerçek mağaranın ‘’Boğaların Büyük Salonu’’ ve ‘’Boyalı Galeri’’, birebir şekilde kopya edilerek ziyarete açılmıştır. 1983 yılında açılan ve asıl mağaradan sadece 200 metre uzaklıkta bulunan Lascaux II ziyaret edilmektedir.
Mağarada Bulunan Resimlerin Özellikleri
Lascaux ve diğer benzer sitelerdeki resimlerin tam anlamı hala tartışmalı olsa da, genel olarak kabul edilen görüş, resimlerin ritüelistik ve hatta ruhani anlamlar taşıdığı yönündedir. Mağaradan çıkan buluntulara dayanarak, mağaranın daha derin kısımlarının hayvansal yağ kullanılarak aydınlatıldığı bilinmektedir. Sanatçılar, büyük ihtimalle dumanlı koşullarda çalışarak, resimlerinde mineralleri pigment olarak kullanmışlardır.
Kırmızı, sarı ve siyah renkler baskındır ve kırmızı pigment, hematit mineralinden elde edilirken, sarı ve siyah pigmentler kömürden veya manganez oksitlerinden elde edilirler. Pigmentler öğütülerek, karıştırılarak veya ısıtılarak hazırlanır ve ardından mağara duvarlarına aktarılırdı. Boyama teknikleri arasında parmakla veya karakalemle çizim, saç veya yosundan yapılmış fırçalarla pigmentin uygulanması ve pigmentin bir şablon üzerine veya örneğin içi boş bir kemikle doğrudan duvara üflenmesi gibi teknikler yer almaktadır.
Lascaux mağarasının çevresindeki alanda spesifik manganez oksitlerinin, Lascaux’ta bulunan tortusunun olmaması, buradaki önemli bir noktadır. Bilinen en yakın kaynak, yaklaşık 250 kilometre uzakta, Pireneler’in merkezindedir ve bu bir ticaret veya tedarik yolu gösteriyor olabilir. O zamanlar, insanlar malzemelerini biraz daha uzaktan tedarik etmek alışılmadık bir durum değildi, ancak buradaki mesafe Lascaux sanatçılarının olağanüstü bir çaba sarf ettiğini gösteriyor olabilir.
Lascaux’daki resimlerin yanı sıra birçok araç gereç de bulunmuştur. Bu araçlar arasında birçok çakmak taşı aleti vardır ve bazıları özellikle duvarlara oyma işlemek için kullanılmıştır. Ayrıca kemik aletler de mevcuttur. Lascaux’da kullanılan pigmentler büyük olasılıkla, pigmentleri suya karıştırmak için kullanıldığından pigmentlerin hemen yanına oyulan ren geyiği boynuzlarından elde edilen izleri içeriyordu. Bazıları delik olan kabuklu deniz hayvanları da diğer kişisel süsleme kanıtlarıyla iyi bir uyum içindeydi ve Üst Paleolitik dönemde Avrupa’da yaşayan insanlar tarafından kullanılmıştır.
