Lilith, bazılarına göre ilk feminist, bazılarına göre ise ilk cadı olarak görülen bir figürdür. Hz. Âdem’den bir parça olarak değil, Hz. Âdem’le yaratılan kadın olarak kabul edilir. Onun hikâyesi, 4 Aralık 2020’de yayınlanan ‘’9 Kere Leyla’’ adlı filmle bir kez daha gündeme gelmiştir. Lilith figürü, Sümer, Babil ve Pers mitolojilerinde de sıkça rastlanan bir karakterdir. Lilith, güçlü bir kadın figürü olarak tanımlanır ve bazı mitlerde şeytanla ilişkisi olduğu iddia edilir.
Lilith efsanesi, çeşitli mitolojilerde yer alan bir figürdür ve kökenleri Mezopotamya’ya kadar uzanır. Yahudi mitolojisinde Lilith, Hz. Âdem’in ilk eşi olarak tanımlanır. Ancak Lilith, Hz. Âdem’e boyun eğmeyi reddettiği ve eşitlik talep ettiği için Cennet’ten ayrılmak zorunda kalmıştır. Lilith daha sonra şeytanla ilişkisi olduğu iddiaları nedeniyle cadılıkla ilişkilendirilmiştir.
Lilith, feministler arasında özgürlük ve eşitlik için mücadele eden bir sembol olarak görülür. Bazıları onu dişi gücü sembolize eden bir figür olarak kabul ederken, diğerleri onu şeytanla bağlantılı bir figür olarak kabul eder. Ancak Lilith’in hikâyesi, kadınların tarih boyunca karşılaştığı ayrımcılık ve baskıları yansıtan bir sembol olarak kabul edilmektedir.
Lilith’in İlk Feminist Kabul Edilmesi
Müslüman kültürlerde, genellikle yaratılan ilk insanlar Hz. Âdem ve Havva olarak kabul edilir. Ancak Musevilik ve Hristiyanlıkta, Lilith isimli bir figürün Hz. Âdem’in ilk eşi olduğuna dair bir inanış mevcuttur. Bu inanışa göre, Hz. Âdem ile Lilith aynı topraktan yaratılmışlardır ve cennet bahçesinde birlikte yaşamaya başlamışlardır. Hz. Havva’nın aksine Lilith, Hz. Âdem’in kaburga kemiğinden değil, aynı şekilde topraktan yaratılmıştır.
Ancak Lilith’in Hz. Âdem ile olan birlikteliği pek de mutlu sonla bitmemiştir. Çünkü Hz. Âdem ‘in sürekli olarak kendine karşı üstünlük kurma çabası büyük bir sorun teşkil etmiştir. Lilith, Hz. Âdem’in kendisini üstün gördüğünü düşünmekte ve bunu çok aşağılayıcı bulmaktadır. Kendisini Hz. Âdem ile aynı topraktan yaratılmış ve dolayısıyla eşit olarak gören Lilith, Hz. Âdem’e itaat etme düşüncesini kabul etmemektedir. Lilith, tarihteki ilk feminist olarak da kabul edilir, çünkü eşitlik ve özgürlük mücadelesi vermiştir.
Lilith’in Cennetten Ayrılması
Hz. Âdem ile arasındaki farklılıklara dayanamayan Lilith, cennetten ayrılabilmek için Tanrı’nın yasakladığı ismi söyler. Bu isim, cennetten çıkmanın tek yoludur. Lilith amacına ulaşarak dünyaya kaçar ve Kızıl Deniz yakınlarındaki bir mağarada yaşamaya başlar. Burada Şeytan ve çeşitli cinlerin her gün 100 tane bebeğini doğurur.
Lilith dünyadaki hayatına devam ederken, Hz. Âdem cennette yalnız hisseder ve her gün Tanrı’ya Lilith’i geri getirmesi için dua eder. Tanrı, melekleri aracılığıyla Lilith’e geri dönmesini söyler ancak bu çağrısına cevap alamaz. Tanrı, her gün yüz çocuğunun öleceğini söyleyerek Lilith’i cezalandırır. Ancak geri dönmeyen ve her gün yüz çocuğun ölmesine neden olan Lilith, bu olaydan sonra dünyada doğan her çocuğu ve hamile olan her kadını öldürmeye yemin eder. Bu nedenle, bazı kültürlerde ölü doğan bir çocuğun veya doğum sırasında hayatını kaybeden bir kadının Lilith tarafından öldürüldüğüne inanılır.
Lilith’in artık cennete dönemeyeceği kesinleşince, Tanrı yeni bir kadın yaratarak Hz. Âdem ‘in yanına verir. Hz. Havva’nın yaratılışı, kaburga kemiğinden yaratılması hikâyesi ile anlatılır. Hz. Havva, Lilith’e çok benzediği için Hz. Âdem hiç yabancılık çekmemiştir. Hz. Âdem ve Havva cennette mutlu bir şekilde yaşarken, Lilith ise kendi acılarıyla baş başa kalmıştır.
Ancak Lilith’in içindeki öfke ve intikam duygusu hala varlığını korumaktadır. Hz. Âdem ve Havva’nın mutlu yaşantısı, Lilith’in içindeki bu duyguları daha da arttırır. Bir gün cennete yılan kılığında gelerek Havva’yı kandırır ve yasak meyveyi yemesine neden olur. Bu eylem sonucunda Hz. Âdem ve Havva cennetten kovulurlar ve dünyada yaşamaya başlarlar. Bu efsane yüzyıllardır tarihte yerini korurken, Lilith bazıları tarafından ilk feminist olarak kabul edilirken, bazılarına göre ise şeytanla eşdeğerdir.
