Endonezya’nın merkezindeki Sulawesi bölgesinde yer alan Lore Lindu Ulusal Parkı, Bada Vadisi veya Napu Vadisi olarak bilinir. Park içinde kökeni 14. yüzyıla kadar uzanan, yüzlerce gizemli megalit yapı bulunmaktadır. Bu megalitler yerel Bada dillerinde “watu” veya “taş” olarak adlandırılır. Amaçları ve yapımcıları bilinmeyen bu megalitler, arkeolojik ve tarihi açıdan önemlidir. Hakkında çok az bilgi bulunan megalitler, gizemli yapılar olarak kabul edilmektedir. Bu heykeller hakkında yerel halkın inandığı çok sayıda efsane ve batıl inanç bulunmaktadır. Bunlar arasında, heykellerin hareket edebildiği ve ya taşa dönüşmüş insanlar olarak kabul edildiği inanışları yer almaktadır.
Lore Lindu Ulusal Parkı, 400’den fazla granit megalit barındırmaktadır. Bunların yaklaşık 30 tanesi insan formlarını temsil etmektedir. Megalitlerin boyutları birkaç santimetreden yaklaşık 4,5 metreye kadar değişmektedir. Bölgede megalitler arasında, taş kapaklı büyük taş çömlekler bulunmaktadır. Megalitler; Napu, Behoa ve Bada vadilerinde yer almaktadır. Çeşitli arkeolojik çalışmalar, megalitleri MÖ 3000 bin ile MS 1300 yılları arasına tarihlendirmiştir. Megalitleri ilginç yapan nedenlerden biride, inşa edilmesi için kullanılan kaya türünün, bölgenin yakınında hiçbir yerde bulunmamasıdır. Bu nedenle, araştırmacılar ne zaman, kim tarafından ve neden yapıldığı konusunda net bir bilgiye sahip değillerdir.
Sulawesi adasındaki megalitlerin ziyaret edilebilmesi için bir rehber gereklidir. Çünkü megalitlerin konumları hakkında hiçbir gösterge bulunmamakta ve birbirlerinden uzakta yer almaktadır. Bölge oldukça güzel, doğal alanlarla çevrilidir ve etrafta sadece küçük köyler bulunmaktadır. Megalitler genellikle tarlaların ortasında yer almaktadır. Bu nedenle ziyaretçilerin, ıslak pirinç tarlalarından geçmesi gerekebilmektedir.
Heykellerin Keşfi ve Özellikleri
Bada Vadisinde bulunan megalitler, 1908 yılında keşfedilmiştir. Keşfin gerçekleştiği 100 yıldan fazla bir süredir araştırmalar devam etse de, taş heykeller hakkında çok az bilgi mevcuttur. Kimin tarafından yapıldığı ve ne zaman yapıldığı konusunda fikir ayrılıkları vardır. Bazıları taşların yaklaşık 5 bin yıl önce oyulduğuna inanırken, diğerleri megalitlerin yaklaşık 2 bin yıl önce yapıldığını düşünmektedir. Ayrıca, bazı insanlar taşların Laos, Kamboçya ve Endonezya’daki megalitik kültürle ilgili olduğunu düşünmektedir.
Megalitlerin yapımı ile ilgili farklı teoriler bulunmaktadır. Bunlardan biri; eserlerin makul bir nedene dayanarak yapıldığı yani yerleşim yerlerinde ve tören alanlarında anıtlar olabileceği yönündedir. Diğeri ise; eserlerin daha spekülatif bir nedene dayanarak yapıldığı, yani ilkel bir teknolojiyle yapımının mümkün olmadığı ve uzaylılar tarafından yapılmış olabileceği yönündedir. Bu tür teoriler, gerçekte bilimsel olarak kanıtlanamasa da, tarihte ve arkeolojide bazı bilinmeyenlerin varlığını kabul edenler mevcuttur. Ancak, bilim adamlarının çok azı bu tür teorileri ciddiye almaktadır. Çoğunlukla arkeolojik ve tarihsel verilerle açıklanabilecek daha gerçekçi açıklamalar aranır.
Lore Lindu Ulusal Parkı içinde yer alan megalitik eserlerin 400 tanesi Napu, Besoa ve Bada vadileri boyunca rastgele bir şekilde dağılmış durumdadır. Bu eserler arasında heykeller, silindir ve fincan izlerine sahip düzleştirilmiş taşlar, antropomorfik ve zoomorfik figürlerin minimalist tasvirleri yer almaktadır. Heykellerin yüksekliği 2 fit ile 15 fit arasında değişmektedir ve hiçbirinin ayağı yoktur. Çoğunun büyük ve garip şekilli kafaları vardır ve bazılarında soyut geometrik süslemeler bulunmaktadır. Bu figürlerin heykelsi tarzı, dünyada tamamen benzersizdir. En yakın benzerliği, Kolombiya’da San Augustin’de bulunan aynı derecede esrarengiz oymalara sahip eserlerde görülmektedir. Halen, bu heykellerin yaşı, kaynağı ve amacı hakkında mitolojik, antropolojik, arkeolojik, etnolojik veya tarihsel araştırmalar herhangi bir fikir sunmamaktadır.
Sulawesi Adası
Güneydoğu Asya’daki insan yerleşiminin çok eski olduğunu gösteren multidisipliner kanıtlar bulunmaktadır. Bu kanıtlar, bölgedeki yerleşmenin en az 55 bin ila 65 bin yıl öncesine dayandığını gösterir. Yaklaşık 15 bin yıl öncesine kadar deniz seviyesi daha düşüktür ve bu nedenle Güneydoğu Asya yarımadasının bazı bölümleri, şimdi Java Denizi’nin altında olan alanlar, kara olarak görünüyordu. Bu bölge, Sundaland olarak bilinir ve Malay Yarımadası, Sumatra, Java ve Borneo adalarını içerir. Bu kara kütlesi, insanlar için ulaşılabilir hale geldiğinde, kara yolculuğu ve deniz yolculuğu mümkün hale geldi. Bu dönemde insanlar, muhtemelen 50 bin ila 30 bin yıl önce, Sulawesi adasına ilk kez gelmişlerdir.
Son Buzul çağının sonunda, küresel ısınma nedeniyle deniz seviyeleri yükseldi ve geniş bir alan sular altında kaldı. Bu dönemlerde veya sonrasında, Sulawesi adası oluştu ve orada yaşayan kültürler Güneydoğu Asya’dan izole oldu. Bununla birlikte, Austronesian gruplarının güneydoğu Asya adalarına (Doğu Endonezya) gelişleri, 4500-6300 yıl önce gerçekleşti ve deniz seviyelerinin şimdiki seviyelerine eşit olduğu ve okyanus yolculuklarının mümkün olduğu dönemde gerçekleşti. Sulawesi’deki megalitlerin kökeni ise bu dönemden daha önceye dayanmaktadır.
