Mimar Sinan, Osmanlı İmparatorluğu’nun önde gelen mimarlarından biridir. 16. yüzyıl boyunca Kanuni Sultan Süleyman, II. Selim ve III. Murat dönemlerinde başmimar olarak görev yapmıştır. Sinan’ın kariyeri boyunca inşa ettiği eserler, mimarlık tarihinde önemli bir yere sahiptir ve günümüzde de dünya çapında tanınmaktadır. En önemli yapıtlarından biri, kendisinin “ustalık eserim” dediği Selimiye Camii’dir. Mimar Sinan, 1488 yılında Sinaneddin adıyla Kayseri’nin Ağırnas köyünde dünyaya gelmiştir ve 17 Temmuz 1588 tarihinde İstanbul’da vefat etmiştir.
1935 yılında, dönemin Türk gazetelerinde yer alan bir haberde, Mimar Sinan’ın mezarının Mustafa Kemal Atatürk’ün izniyle açıldığı ve kafatasının çıkarıldığı belirtilmiştir. Haberlerde, bu işlemi gerçekleştirmenin sebebini, Mimar Sinan’ın Türk olduğunu ispatlamak olarak açıklanmıştır. Mimar Sinan’ın kafatası üzerinde yapılan araştırmalar sonucunda ise kafatasının brakisefal ve Türk olduğu tespit edilmiş ve kafatasının Antropoloji Müzesi’nde muhafaza edileceği ifade edilmiştir.
Ancak, bu haberlerin doğru olduğu konusunda bazı şüpheler bulunmaktadır. Bazı kaynaklar, Mimar Sinan’ın mezarının gerçekte açılmadığını ve kafatasının çıkarılmadığını öne sürmektedir. Diğer bazı kaynaklar ise, mezarın açılmış olduğunu ve kafatasının kayıp olduğunu iddia etmektedir.
Mimar Sinan’ın Kafatası Nerede?
Mimar Sinan’ın kafatasının çıkarıldığı haberlerinden 63 yıl sonra, 13 Kasım 1998 tarihinde “Mimar Sinan’ın Kafatası Nerede?” adlı bir köşe yazısı yayınlandı. Yazar yazısında, Mimar Sinan’ın kafatasının mezarından çıkarıldığını ve daha sonra kaybolduğunu iddia etti. 1935 yılında ölçülen kafatasının tekrar mezara konulmadığını, hiçbir devlet kurumunda bulunmadığını ve kayıp olduğunu belirtti. Haber kısa sürede gazetelere, dergilere ve televizyon programlarına konu oldu. Toplumda ırkçılık, soykırım ve faşizm çağrıştırdığı için tartışmalara neden oldu. Bu iddia, Atatürk’ü ve Türkiye Cumhuriyeti’ni kafatasçı, ırkçı ve soykırımcı olarak damgalayan kesimler tarafından kullanıldı.
Atatürk’ün manevi kızı Afet İnan’ın başkan yardımcısı olduğu Türk Tarihi Araştırma Kurumu Başkanlığı, resmi bir açıklamayla bu haberi hemen ertesi gün yalanladı. 1935 tarihinde gazetelerde yayınlanan açıklama yazısında, Mimar Sinan’ın mezarının sadece küçük bir kısmının Türk Tarihi Araştırma Kurumu’nun seçtiği bir kurul önünde açıldığı ve bu açılışın sadece mezarın mimari açıdan incelenmesi için yapıldığı belirtildi. Yapılan incelemeler sonucunda iskeletin büyük bir bölümünün bozulmuş durumda olduğu için aynı kurul üyeleri önünde tekrar kapatıldığı açıklandı. Ayrıca, bu tür iddiaların Atatürk ve Türk tarihine karşı yapılan propaganda faaliyetleri olduğu vurgulandı.
Buna ek olarak açıklama yazısında, sadece Mimar Sinan’ın mezarının toprak altında ve üstünde kalan bölümlerinin ölçülerinin alındığı ifade edildi. Yani Mimar Sinan’ın kafatasının incelendiğine ilişkin haberler resmen yalanlandı. Türk Tarihi Araştırma Kurumu Başkanlığı’nın resmi açıklamasıyla birlikte, Atatürk’ü ve Türk tarihini hedef alan bu propaganda faaliyetleri de son buldu.
Mimar Sinan’ın mezarını açan heyette yer alan Mimar Sedat Çetintaş, mezarın içinde gördükleri hakkında bir açıklama yaptı. Mezarın tamamen kesme taştan yapıldığını ve yan tarafında bulunan bir taşı çürütüp açtırdığını söyledi. Bu açılan kısımdan sadece tek omzuyla başını sokabildiğini ve cesedin tamamen çürümüş olduğunu, kafa örneğinin ise toz halinde çökmüş olduğunu belirtti. Mimar Sinan’ın mezarından sadece omuzlardan inen kol kemiklerinden onar santimetrelik parçalar ve kafatası kısmında sadece 3-4 santimetre çapında bir parça bulabildiğini belirtti. Bu parçaları, idare heyeti huzurunda antropolog Şevket Aziz Kansu’ya vermiş. Bu olay sayesinde Mimar Sedat Çetintaş, Mimar Sinan’ın mezarının iç ve dışını rölöve edip levhalarını Resim ve Heykel Müzesi’ndeki eserleri arasına katabilmiştir.
Mimar Sinan’ın Etnik Kökeni
Mimar Sinan, ünlü eserlerinin yanı sıra Osmanlı’nın en önemli mimarlarından biridir. Ancak Mimar Sinan’ın etnik kökeni konusunda farklı iddialar bulunmaktadır. Bazı kaynaklara göre, Mimar Sinan Kayseri’nin Ağırnas köyünde Rum, Ermeni ya da Hristiyan Türk olarak doğmuştur. Ayrıca, Kapadokya’da yaşayan Şaman inancından olan Türk topluluğuna mensup olabileceği de iddialar arasında yer almaktadır.
Bununla birlikte, Atatürk döneminde Mimar Sinan’ın devşirme olduğu söylentileri yaygındı. Ancak gerçekte Mimar Sinan, Yavuz Sultan Selim döneminde İstanbul’a gelmiş ve yeniçeri ocağına katılmış bir Müslüman olarak tanınmaktadır. Sonuç olarak, Mimar Sinan’ın etnik kökeni konusunda net bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak Mimar Sinan’ın Osmanlı İmparatorluğu’nda önemli bir konuma sahip olması ve ünlü eserleri ile tanınması, onun mimarlık tarihindeki önemini belirgin kılmaktadır.
Mimar Sinan’ın kafatası parçasının nerede olduğu hakkında kesin bir bilgi olmamasına rağmen, bazı iddialar ve spekülasyonlar vardır. 1935 yılında yayınlanan bazı gazetelerde, kafatası parçasının Türk İslam Eserleri Müzesi’nde olduğu yazılmıştır. Ancak, bu konuda resmi bir açıklama yapılmamıştır. Bazı tarihçilere göre, kafatası parçası Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesinde saklanmaktadır. Bununla birlikte, gerçek yerine dair kesin bir bilgi mevcut değildir.
