İstiklal Yolu; Kurtuluş Savaşı’nda Türk milletinin vermiş olduğu mücadelenin önemli rotalarından biridir. İnebolu sahilinden başlayarak Kastamonu ve Çankırı üzerinden Ankara’ya kadar uzanan 344 km’lik yoldur. Türk Kurtuluş Savaşı boyunca deniz yoluyla İnebolu’ya gelen cephaneler, bu yoldan taşınarak cepheye ulaştırılmıştır. Yolun geçtiği 2.357 dekar alan 2018 yılında ‘’İstiklal Yolu Milli Parkı’’ ilan edilmiştir.
İnebolu açıklarına gelen gemilerden cephane, silah ve yardımlar kayıklarla limana taşınmıştır. Limandan sonra Kastamonu kadınları tarafından zorlu şartlar altında cepheye ulaştırılmıştır. Milli Mücadele’de destanların yazıldığı bu yolun, Kastamonu il sınırları içerisindeki 95 kilometrelik bölümü işaretlenerek yürüyüş yolu olarak düzenlenmiştir. 2006 yılından itibaren Kastamonu valiliği tarafından, Kastamonu’dan İnebolu’ya uzanan “İstiklâl Yolu ve Atatürk Yürüyüşü” düzenlenmektedir.
İstiklal Yolu’nun Milli Mücadeledeki Önemi
İstiklal Yolu; İnebolu, Kastamonu, Ilgaz, Çankırı, Kalecik, Ankara arsında bulunan oldukça dağlık ve engebeli hattır. Yolun Milli Mücadele’de oynadığı rolü ve anlamını ifade etmek için Mustafa Kemal Atatürk; “Gözüm Sakarya’da Dumlupınar’da, kulağım İnebolu’da” sözlerini dile getirmiştir. Milli Mücadele boyunca cepheye gidecek malzemeler; bu hat üzerinden at, eşek, katır ve kağnılarla taşınmıştır. Aynı zamanda Osmanlı ordusundan terhis edilen gönüllü askerler, TBMM hükümeti ile görüşmek isteyen sivil halk, diplomatlar ve basın mensupları yine bu yolu kullanmışlardır.
TBMM Hükümeti kurulana kadar, Anadolu’ya gelen cephane ve insan girişi çeşitli yollardan sağlanmıştır. 1920 yılından itibaren İngilizler, Kocaeli mıntıkasında denetimlerini arttırmış bu bölgede bazı yerlere askeri müfrezeler yerleştirmiştir. Böylece yapılacak olan sevkiyatlar yavaş yavaş Karadeniz’e kaymaya başlamış, İnebolu – Ankara yolu önem kazanmıştır. Milli Mücadele döneminde Anadolu’da işgale uğramamış tek bölge Karadeniz, dışarı çıkılabilecek tek güvenli yer ise İnebolu Limanı olmuştur. Mücadelenin başarıya ulaşılabilmesi için İnebolu limanından gelecek mühimmat hayati önem taşımıştır.
O dönemlerde güvenilirliği açısından tercih edilen ve eski bir kervan yolu olan İstiklal Yolu, yağışlı havalarda çamurla kaplanmaktadır. İnebolu, gelen büyük gemileri barındıracak bir limana sahip değildir. Bu sebeple gelen gemiler açıklarda demir almakta, silah cephane ise her türlü hava şartlarına rağmen kayıklarla İnebolu kıyılarına taşınmaktadır. O dönemde eli silah tutan bütün erkekler, cephelerde düşmanla çarpışmaktadır. Bu sebeple gelen malzemelerin cepheye taşınması görevi kadınlar, yaşlılar ve çocuklar tarafından sağlanmıştır.
Kadın, çocuk, yaşlı demeden herkesin malzemeleri zorlu şartlar altında taşıması sebebiyle bu yola ‘’İstiklal Yolu’’ denilmiştir. Yalnızca kağnıların ve atlı arabaların gidebileceği şekilde olan yol, Anadolu’nun geçit vermeyen üç sıradağı olan Küre, Ilgaz ve İndağı üzerinden geçmektedir. Rusya’dan gelen silah ve cephane yardımının yanı sıra, yurt içinden toplanan askeri malzemeler de bu yoldan cephelere taşınmıştır. Milli Mücadele’nin lojistik desteği konumunda olan limandan gelen yardımların engellenmesi için; İtilaf Devletleri tarafından denetimler artırılmış, birkaç defa da liman bombalanmıştır.
İstiklal Yolu Kahramanları
İstiklal yolunda, olağanüstü çaba ve gayretleri ile Milli Mücadele’nin başarıya ulaşmasına katkı sağlayan çok sayıda kahraman bulunmaktadır. Pek çok isimsiz kahramanın yanı sıra, sonsuza kadar ismini yaşatacak destanlar bırakan Şerife Bacı, Halime Çavuş gibi isimler de yer almaktadır. Aynı zamanda dönemin din adamlarının yapmış olduğu faaliyetler, halkın Milli Mücadele’ye katılmasında ve moralinin yükselmesinde önemli olmuştur.
Kastamonu’nun Seydiler ilçesinden olan Şerife Bacı; sonu hazin bir şekilde biten İstiklal Yolu kahramanlarındandır. Şerife Bacı 1921 yılında, İnebolu’dan aldığı cephaneler ile Kastamonu’ya doğru yola çıkmıştır. Çetin kış şartlarında aniden bastıran tipi sebebiyle, kağnı grubundan ayrı düşmüştür. Kastamonu kışlası yakınlarına kadar gelen Şerife Bacı, donarak hayatını kaybetmiştir. Fırtına ve tipinin yoğun yaşandığı gecenin sabahında devriye ekibi, Şerife Bacı’nın bebeğinin ağlama sesini duyarak onları bulmuştur. Donmuş halde bulunan Şerife Bacı, kardan etkilenmemesi için cephanenin üzerine battaniye örtmüş, 9 aylık bebeğini de kuru otların arasına yatırmıştır.
İsmi bilinen diğer kahramanlardan biri olan Halime Çavuş; savaş döneminde ailesinin tüm engellemesine rağmen cepheye gitmiştir. Kadın olarak yadırganmamak için saçlarını kazıtmış, erkek gibi tıraş olmuş ve hep erkek gibi giyinmiştir. İnebolu’dan aldığı birçok cephaneyi defalarca cepheye ulaştırmıştır. 9 Haziran 1921 tarihinde, Yunan savaş gemilerinin İnebolu’yu bombaladığı sırada yaralanan Halime Çavuş, yine de durmayarak cephede ve cephe ardında savaşmaya devam etmiştir. Savaştan sonra, Mustafa Kemal Atatürk tarafından onbaşılık rütbesi ve İstiklal madalyası ile ödüllendirilmiştir.
