Piri Reis’in Haritasının Özellikleri ve Sırları

Osmanlı kaptan-ı deryası Piri Reis’in ünlü dünya haritası, günümüze ulaşan ve Amerika kıtasını gösteren en eski haritalardan biridir. Piri Reis tarafından 1513 yılında çizilen harita, Avrupa ve Afrika’nın batı kıyıları ile güney Amerika’nın doğu kıyılarını göstermektedir. 30 yılını açık denizlerde geçiren Piri Reis, inzivaya çekildikten sonra hayatının en büyük eseri olan gizemli dünya haritasını çizmiştir. Çağdaşlarından oldukça farklı olan haritada; Amerika kıtasının kıyıları, keşfinden çok daha önce kusursuz bir şekilde çizilmiştir.

Çizimin ardından sırra kadem basan harita, üzerinden 4 asır geçtikten sonra 1929 yılında tesadüfen yeniden keşfedilmiştir. Keşfinden sonra birçok araştırmacı tarafından incelenen ve hakkında sayısız yayınlar yapılan harita, bilim insanlarını hayrete düşüren detaylar içermektedir. Harita günümüzde İstanbul’da Topkapı Sarayı’nda muhafaza edilmektedir.

16. yüzyıl Avrupa ve Müslüman denizcilerinin coğrafya bilgilerini içeren değerli eser; ceylan derisi üzerine 9 farklı renk kullanılarak çizilmiştir. Haritanın günümüze ulaşan yarısı 65’e 90 santimetre ebatlarında ve üzerinde 24 farklı not bulunmaktadır. Merkezinde Atlas Okyanusu’nun yer aldığı haritada, Avrupa ve Afrika’nın batı kıyıları, kuzey ve güney Amerika’nın büyük bölümü yer alır. Harita üzerine irili ufaklı 9 gemi, 3 kral ve 17 farklı hayvan figürü resmedilmiştir.

Macellan’ın meşhur dünya turundan yaklaşık 8 yıl kadar önce, dünyanın yuvarlak olduğunu belgeleyen ilk haritalardan biridir. Piri Reis haritasını çizdiğinde dünyanın yuvarlak olduğu henüz ispatlanmamıştır. Fakat Piri Reis dünyanın yuvarlak olduğunun farkındaydı ve kıtaların gerçek oranlarını biliyordu. Piri Reis, 1528’de Amerika’yı gösteren ikinci bir harita yapmıştır.

Piri Reis’in Haritasındaki Detaylar

Piri Reis’in haritası 1513 tarihinde çizildiği zaman, topografik detaylardan koordinat çizgilerine kadar birçok sıra dışı bilgiye sahiptir. Bu bilgiler hiçbir Avrupalının bilmediği ilginç detaylar içerir. Günümüzde koordinatları belirlemek için kullandığımız enlem ve boylam çizgileri yerine, Piri Reis’in haritasında istikamet açıları ile kilit noktalarını birleştiren farklı çizgiler kullanılmıştır. Dünya haritasında; henüz kimsenin keşfetmediği alanlar hata ilginç, ürkütücü bazı varlıklar, normalde var olmayan toprak parçaları ve tamamen kırmızı bir ada çizilmiştir. Bazılarına göre bu adada Deccal’in olduğu gösterilmek istenmiştir.

Kristof Kolomb; dünyanın yuvarlak olduğundan şüphelenmiş ve sürekli batıya giderse Asya’ya varacağını düşünmüştür. Kristof Kolomb, Atlas Okyanusu’nun diğer kıyısında Hindistan’ın olduğunu düşünmüştür. Bu yüzden öldüğü güne kadar yeni bir kıtayı yani Amerika’yı keşfettiğini kabul etmemiştir. Fakat Piri Reis, Amerika’nın müstakil bir kıta olduğunu biliyordu ve dünyanın gerçek oranlarının da farkındaydı. Üstelik o zamana kadar hiç Atlas Okyanusu’na açılmamıştı.

Harita çiziliş tekniğiyle sadece çağdaşlarından değil, birçok noktada modern haritalardan bile gerçekçi oranlara sahiptir. Oransal dengeyi çok iyi sağlamış ve en az deformasyonlar ile en doğru şekilde çizmiştir. Uzaydan görülmüş gibi çizdiği harita Dünya dışı varlıklar teorisini ortaya çıkarmaktadır.

Haritada, kıtaların uzak geçmişini işaret eden sıra dışı izlerde yer almaktadır. Dünya ilk var olduğunda tek bir kara parçadır. Kıtalar, 200 milyon yıl önce birbirinden yavaşça ayrılmıştır. Bu olayı Piri Reis’in haritasında da görmek mümkündür. Haritada kıyı detayları o kadar başarılıdır ki, kıtalar birleştiğinde, yeryüzünün ilk şekline birebir uygun hale gelmektedir. Aynı zamanda haritalar Grönland’ın, Antarktika’nın buzul altı topografik haritasını da göstermektedir. Öyle ki Pizarro henüz Peru’yu keşfetmemişken, Piri Reis Ant Dağları’nı biliyordu. Üstelik onun yaşadığı dönemde böyle haritaların çizilmesi neredeyse imkânsızdı.

Piri Reis, ilk dünya haritasını çizmemiştir. İlk dünya haritası binlerce yıl önce Babil’de çizilmiştir. Taş, bir levha üzerine yapılan harita Fırat Nehri’nin merkezinde olduğu antik bir Mezopotamya tasviridir. Harita Babil’in başkenti Bağdat’ı göstermektedir. Piri Reis Amerika’yı gösteren ilk haritayı da çizmemiştir. Amerika’yı ilk resmeden kişi Kolomb’un kaptanı Juan de la Cosa’dır. Fakat Piri Reis haritasını gizemli kılan en önemli yanı; ilk bakışta fark edilmeyen daha büyük detaylardır.

Kuzey bölgeler ve Afrika kıyıları diğer haritalarla hemen hemen aynıdır. Ama haritanın güneyi, o zamanki şartlarda bilinmeyen daha keşfedilmemiş yerleri göstermektedir. Piri Reis, haritasında Antarktika kıtasını çizmiş olduğu düşünülmektedir. Antarktika kıtası 1818 de keşfedilmiş ve ilk kez 1895’te ayak basılmıştır. Yani bu keşif Piri Reis’ten 3 asır sonra olmuştur. Piri Reis’in çağında dünyanın bilinen en güneyi Brezilya kıyılarıdır. Eğer haritanın güneyinde yer alan kara parçası Antarktika ise, Piri Reis haritasında geleceği çizmiştir. Ünlü denizci 80 yaşlarında iken Kanuni Sultan Süleyman’ın fermanı ile 1554 yılında Kahire’de boynu vurularak idam edilmiştir. Hayatı ile ilgili makale için TIKLAYINIZ.