Tarihin en gizemli olaylarından biri olarak kabul edilen Tunguska; 30 Haziran 1908 yılında Sibirya’da yaşanan bir patlama olayıdır. Patlama insanlar tarafından bugüne kadar gözlenen en büyük asteroit çarpması olarak kabul edilmektedir. Olayın yaşandığı gün olan 30 Haziran, dünya genelinde ‘’Asteroit Günü’’ olarak kabul edilmektedir. Patlamaya neyin sebep olduğu uzun yıllar boyunca araştırma konusu olmuştur. Gerçekleşen patlama Hiroşima’ya atılan atom bombasından bin kat daha güçlüdür.
Sibirya’nın doğusunda az nüfuslu bir bölge olan Tunguska Irmağı’nın yakınında gerçekleşen patlama sonrasında, krater oluştuğu gözlemlenmiştir. Patlama yakınlarında yaşayan Wanawara köyü sakinleri, patlamanın etkisi ile dünyanın sonunun geldiğini düşünmüştür. Patlamanın gerçekleştiği gün; gökyüzünde göz kamaştıran bir ışık huzmesi görülmüş, büyük bir patlama sesi duyulmuş, arkasından evlerin temellerini sarsan bir basınç dalgası oluşmuştur. Olayda insan kaybı yaşanmamış, fakat çevre ciddi derecede tahribat görmüştür.
Tunguska Olayının Sonuçları
Olaydan sonra yapılan araştırmalar sonucu; 80 milyon kadar ağacın yok olduğu, yüzlerce geyiğin telef olduğu ve 3 bin kilometrekarelik alanın hasar gördüğü tespit edilmiştir. Patlamanın sebep olduğu sarsıntı, Avrupa’da bulunan birçok rasathanede kaydedilmiştir. Patlamanın atmosferde yarattığı basınç, binlerce kilometre uzaklıkta bulunan İngiltere’de bile hissedilmiştir. Patlamayı izleyen birkaç gün boyunca Asya ve Avrupa’nın pek çok yerinde geceleri gökyüzünde parlamalar ortaya çıkmıştır. Ulaşım zorluğu sebebiyle patlamanın yaşandığı bölgede ilk keşif, 1927 yılında Rus bilim adamı Leonid Alekseyeviç Kulik öncülüğünde gerçekleştirilmiştir.
Zürih Üniversitesi uzmanı Rainer Wieler tarafından da yapılan araştırmalarda, patlamya dair herhangi bir iz bulanamamıştır. Binlerce kilometrelik alanı tahrip eden olayın sebep olduğu kraterde, dünya dışı herhangi bir materyal tespit edilememiştir. Bu sebeple konu ile ilgili soru işaretleri oldukça artmıştır. Bilim insanları tarafından uzun yıllar araştırma konusu olan bu patlama hakkında kara delik ve UFO gibi birçok teoriler ortaya atılmıştır.
Tunguska Olayının Nedeni
Tunguska olayı ile ilgili yaklaşık yüzyıla yakın bir süre araştırmalar gerçekleştirilmiş, bir sonuca ulaşılamamıştır. Fakat 15 Şubat 2013 yılında, Rusya’nın Chelyabinsk yakınlarında atmosferde küçük ama etkileyici bir meteor patlaması yaşanmıştır. Yaşanan patlama sonrası Tunguska olayında neler yaşandığına dair bazı ipuçları ortaya çıkmıştır.
Konu ile ilgili araştırmalar gerçekleştiren NASA, Tunguska olayı hakkında şu açıklamayı yapmıştır: “Tunguska’nın gizemini çözmeye yardımcı olacak yeni kanıtlar gelmiştir. Belgelenen ateş topu araştırmacıların görülen, duyulan ve hissedilenleri açıklamak için modern bilgisayar modelleme tekniklerini uygulamaları için bir fırsat yaratmıştır. Modeller, Chelyabinsk nesnesinin orijinal boyutunu, hareketini ve hızını yeniden oluşturmak için ateş topunun video gözlemleri ve yerdeki hasarın haritaları ile kullanılmıştır. Ortaya çıkan yorum, Chelyabinsk’in büyük olasılıkla yerden 24 km yukarıda parçalanan beş katlı bir bina büyüklüğünde taşlı bir asteroit olduğudur. Bu, 550 kilotonluk bir patlamaya eşdeğer bir şok dalgası yaratmıştır. Patlamanın şok dalgası kabaca bir milyon pencereyi patlatmış ve binden fazla insanı yaralamıştır. Neyse ki patlamanın gücü ağaçları veya yapıları yıkmak için yeterli değildir. Asteroit popülasyonunun mevcut anlayışına göre, Chelyabinsk meteoru gibi bir nesnenin, ortalama olarak her 10 ila 100 yılda bir dünyayı etkileme ihtimali vardır.”
Konu ile ilgili araştırmalar gerçekleştiren bir uzman olan Rainer Wieler ise; 100 yıl içerisinde elde edilen bilgileri bilgisayar ortamında bir araya getirmiş ve bir canlandırma gerçekleştirmiştir. Gelişen teknoloji ve yapılan çalışmalar sayesinde Tunguska olayına açıklık getirmiştir. Buna göre dünya atmosferine 54 bin km/s hızla giren kuyruklu yıldız ya da asteroit, yerin 8 ile 10 bin kilometre yüksekliğinde parçalanmıştır. Küçük ve sayısız parçalara bölünen yıldızın kapsadığı alan daha da genişlemiştir. Bu parçalanmaya bağlı olarak kuyruklu yıldızın atmosferde karşılaştığı direnç artmıştır. Hareket enerjisi olağan durumlardan daha hızlı bir şekilde ısı ve ses enerjisine dönüşmüş, patlama gerçekleşmiştir. Patlama sonrasında, 185 Hiroşima atom bombasına eşdeğer şiddette, yani 10-15 megatonluk enerjinin açığa çıktığı düşünülmektedir.
Patlama herhangi bir yerleşim yerinin üzerinde yaşanacak olsaydı, şehir tamamen yok olabilirdi. Yere bile çarpmayan bu asteroidin etkisiyle en az 5 büyüklüğünde depremler yaşanmıştır. Aynı zamanda patlama sonrasında oluşan aşırı sıcak havanın, toza dönüşen kuyruklu yıldız parçalarını atmosferin stratosfer tabakasına sürüklediği ve toz zerrelerinin de buradan dünya geneline dağıldığı tahmin edilmektedir.
Konu ile ilgili yapılan açıklamalara ve çalışmalara rağmen, patlamaya kuyruklu yıldızın mı yoksa asteroidin mi neden olduğu tam olarak bilinmemektedir. Gezegen bilimci olan David Morrison bu olayı, modern insanlar tarafından tanık olunan en büyük kozmik patlama olarak değerlendirmektedir. Dünyaya her gün irili ufaklı çok sayıda asteroidin çarptığı, fakat bu büyüklükteki olayın 300 yılda bir gerçekleştiği tahmin edilmektedir. Günümüzde dünyaya çarpma tehdidi olan asteroidlerin tespit edilmesi ve ortadan kaldırılmasına yönelik yapılan çalışmalarda Tunguska olayı dikkate alınmaktadır.
