Taşkale Köyü; Karaman il merkezine 46 km uzaklıktadır. Köy, yüksek bir kaya kütlesine tamamen insan eliyle oyulmuş tahıl ambarları ile ünlüdür. Mustafa Kemal Atatürk’ün soyunun da bu köyden geldiği düşünülmektedir. Köye yakın bölgelerden elde edilen bulgular; Köyde Roma, Bizans ve Osmanlı uygarlıklarının yaşadığını gösterir.
Eski adı “Kızıllar” olan Taşkale Köyü, İbrala Çayı’nın geçtiği dar bir vadinin yamacına kurulmuştur. Köyün bulunduğu bölgede kalkerli arazilerin geniş olması nedeniyle karstik oluşumlu çok sayıda mağara bulunmaktadır. Bu mağaraların en önemlileri Manazan Mağaraları ve İncesu Mağarasıdır. Bölge, asırlık mağaraları, zengin tarihi ve tahıl ambarları ile dikkat çekici bir yerdir.
Taşkale Köyü Tarihi
Taşkale Köyü Tarihi AD. 2. ve 3. yüzyıllara tarihlenmektedir. 1914 yılında “Kızıllar” olarak bilinen köyün adı, 1952 yılında komünizmi çağrıştırdığı gerekçesiyle “Taşkale” olarak değiştirilmiştir. 1967 yılında belediye statüsünde olan köyde belediye kurulmuştur. Ancak zamanla nüfusunun azalması ile belediyesi 2013 yılında feshedilmiştir.
Bölgede yapılan araştırmalar Frig, Bizans, Geç Roma ve Erken Hristiyanlık dönemlerine ait izleri ortaya çıkardı. Bölgedeki en eski yerleşim yeri Manazan Mağaraları’dır. Mağarada bulunan çanak çömlek gibi kalıntılar Roma ve Erken Hıristiyanlık dönemlerine aittir. Daha sonra Selçuklu Türklerinin buraya yerleşmesiyle Karamanoğulları Beyliği ve Osmanlılar bölgeye hakim olmuştur.
Osmanlı döneminde iskân politikası kapsamında Karaman’dan Türkmen ve Yörükler Rumeli’ye gönderilmiştir. Atatürk’ün anne tarafı Konyalılar ve babasının Kocacık yörükleri Taşkale’den Rumeli’ye inmişlerdir. Aile, Manastır Vilayeti’ne bağlı Debre-i Bala sancağının Kocacık kasabasına yerleşmiş ve tahminen 1830’lu yıllarda Selanik’e göç etmiştir. Bu nedenle Taşkale Köyü, Atatürk’ün Ata Vatanı olarak bilinir.
Taşkale Tahıl Ambarlarının Özellikleri
Tahıl ambarları Taşkale Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Depoların bir kısmının antik çağdan kalma olduğu ve çoğunun Bizans, Selçuklu ve Osmanlı gibi farklı dönemlerde yapıldığı tahmin edilmektedir. Kil kireçtaşından yapılmış yüksek bir kaya kütlesine oyulmuş 250’den fazla ambar bulunmaktadır. 5-10 metre derinliğe sahip depolar genellikle bir veya iki oda olarak oyulmuştur. Kil kireçtaşı, ısı ve nemi sabit tutma özelliğine sahiptir. Bu nedenle içine konulan tahıl ürünlerinin bozulmadan uzun süre korunmasını sağlar. Depolar, içine konan tahıl ürünlerini yaklaşık 50 yıl bozulmadan koruyabilmektedir.
Depoların bulunduğu kayanın uzunluğu 165 metreye ulaşıyor. Kaya üzerinde bulunan farklı derinliklerdeki depolar 5 ile 60 ton arasında buğday taşıma kapasitesine sahiptir. Depolara ulaşım, kayaya açılan oyuklardan tırmanılarak sağlandı. Tahıllar zincir kasnak sistemi kurularak bu depolara ulaştırıldı. Kayaya oyulmuş ahırlardan biri erken Hıristiyanlık döneminde kilise olarak kullanılmış. Daha sonra camiye dönüştürülen bu kısım günümüzde de kullanılmaktadır.
1400 Yıllık Bedenli Manazan Mağaraları
Manazan Mağaraları; Taşkale Köyü yolu üzerinde, köyün hemen girişinde yer almaktadır. Mağaranın tarihinin 4 asır öncesine kadar uzandığı tahmin edilmektedir. Bizans döneminde yerleşim yeri olarak kullanılan mağaranın iki katı çökmüş ve giriş kısmı tam olarak belli değil. 5 katlı bir yapı olan mağaranın her katının ortasında geniş ve uzun bir salon bulunmaktadır. Bu katlardan günümüze 3 kat ulaşmıştır. 60 odası bulunan mağara; At Meydanı, Kumkale ve Ölü Meydan olmak üzere 3 bölümden oluşmaktadır.
Katlar arasında baca çıkışları bulunmaktadır. Birinci katta Bizans ve erken Hıristiyanlık dönemlerine ait çok sayıda mezar bulunmuştur. Ölüler Meydanı olarak adlandırılan bölümde çok sayıda yıkılmış mezar bulundu. Bazı odaların Hristiyanların tapınak ya da kutsal alan olarak kullandıkları şapeller olduğu tespit edilmiştir. Şapellerin içinde geometrik şekiller ve fresk izleri vardır.
Mağaranın Ölüler Meydanı olarak adlandırılan bölümünde genç bir kadının bozulmamış cesedi bulundu. Cenaze bugün Karaman Müzesi’nde muhafaza edilmektedir. “Bayan Manazan” olarak adlandırılan bu ceset yaklaşık 1400 yaşındadır. Kimyasallar veya mumyalama kullanılmadan bu kadar uzun süre dayanabilen dünyadaki birkaç cesetten biridir. Bunun nedeni mağaranın bulunduğu ortamın özelliklerinden kaynaklanmaktadır.
İncesu Mağarası
İncesu Mağarası, Taşkale Köyü’ne 9 kilometre uzaklıkta bulunuyor. Kireçtaşlarında gelişen mağara sistemi birbirinin devamı niteliğindeki iki mağaradan oluşmaktadır. Sarkıt, dikit ve traverten havuzlarının bulunduğu mağaranın uzunluğu 1356 metredir. Mağaranın içine yürüyüş yolu ve aydınlatma sistemi yapılmış ve 2013 yılında turizme açılmıştır.
