Dünyanın en derin noktası olarak kabul edilen Mariana Çukuru; Pasifik Okyanusunda, Japonya ve Endonezya arasında yer almaktadır. 10.994 metre derinliğindeki çukura bir kilogram kütleli bir metal çökeltildi ve dibe ulaşması yaklaşık 1 saat sürdü. Çukurun dibi, zemindeki basınçtan 1000 kat daha fazla basınca sahiptir. Basınç, herhangi bir omurgalının omurgalarının çökmesine neden olur ve yaşamalarına izin vermez. Ancak baskılara rağmen canlıların varlığı uzun yıllardır bilim insanlarının araştırma konusu olmuştur.
Mariana Çukuru, adını yakındaki Mariana Adaları’ndan almıştır. Dünyanın en yüksek noktası olarak kabul edilen Everest Dağı, ters çevrilerek bu çukura yerleştirildiğinde yüzeyden 1 km’lik bir mesafe vardır. Yeryüzünde şimdiye kadar ölçülen en derin nokta olarak bilinen çukurun genişliği 69 kilometre, uzunluğu ise 2550 kilometre. Ancak çukur ekvatora yakın olduğu için dünyanın merkezine en yakın nokta değildir.
Son derece gizemli olduğu düşünülen bu çukuru keşfetmek isteyen birçok kişi zaman zaman dalışlar yapmıştır. Dalışın son derece zor olduğu çukurda kaybolanlar da oldu. Nitekim çukurun yanından geçerken suya düşen bir Türk, saatlerce süren arama kurtarma çalışmalarına rağmen bulunamadı. Hakkında birçok haber yapılan bu kişi Cemil Çakır adında 26 yaşında bir gençtir. Japonya açıklarında Pasifik’te seyahat ederken, çukurun yakınında suya düştü.
Mariana Çukuru’nun Keşfi ve İlk Dalış
Mariana Çukuru, 1951 yılında Challenger adlı bir keşif gemisinin araştırması sonucunda tesadüfen keşfedildi. Bu çukur aynı zamanda ilk keşfi yapan geminin anısına “Challenger Pit” olarak da bilinir. Keşfedildikten sonra yapılan ölçümlerle dünyanın en derin noktası olarak kabul edilmiş, oluşumu ve gizemleri üzerine araştırmalara başlanmıştır. Çukurun dibindeki yüksek miktardaki basınç nedeniyle araştırmalar çok zor ve tehlikeli boyutlara ulaşmıştır.
İsviçreli bilim adamı Jacques Piccard, yüksek basınca dayanacak şekilde tasarlanmış Triest adlı bir alet yaptı. 7 yıllık test ve kontrollerin ardından 1960 yılında hazırdı. Çukura inmeyi başaran ilk kişiler; 1960 yılında İsviçreli bilim adamı Jacques Piccard ve Birleşik Devletler Donanması’ndan Teğmen Donald Walsh oldu. En derin noktaya inmek yaklaşık 3 saat sürdü ve dipte 20 dakikalık bir sürenin ardından tekrar yüzeye çıkması toplam 5 saat sürdü.
Kanadalı yönetmen James Cameron, 2012 yılında özel denizaltısı “Dikey Torpido” ile Mariana Çukuru’na tek başına inmeyi başardı. 156 dakikada dibe inen Cameron, 3 saatlik incelemenin ardından 70 dakikada yüzeye çıktı. Cameron’ın kendisi tarafından tasarlanan ve Avustralyalı mühendisler tarafından inşa edilen denizaltı, çukurda metrekare başına 7.250 tonun üzerindeki basınca dayanabildi.
Mariana Çukuru ve Tarih Öncesi Canlıların Oluşumu
Mariana Çukuru; Pasifik ve Filipin levhalarının çarpıştığı yerde, Pasifik levhasının Filipin levhasının altına dalması sonucu oluşmuştur. Kuzeybatı yönünde hareket eden bu iki levhadan Pasifik levhasının daha hızlı hareket etmesi nedeniyle Filipin levhasının altına girerek sürekli bir yüksek basınç oluşturur. Bu yüksek basınç bölgede sık sık depremlere neden olur.
Mariana Çukuru ile ilgili bilim adamlarını şaşırtan bir diğer şey ise dipte keşfedilen yaratıklar. Araştırmalarda; Aşırı basınç ve soğuk ortamlarda yaşayabilen birçok mikroorganizma, balık ve yengeç türü ortaya çıkarılmıştır. Basınçlı ortama uyum sağlayan ve tam omurgalı olmayan canlılar yaşamaya devam eder.
Çukurdaki yaşamın dayanak noktası 300 dereceye ulaşan volkanik patlamalar ve içinden çıkan kükürdü metabolize edebilen bakterilerdir. En son keşiflerde deniz hıyarı türü ve çoğunluğu bakteri olmak üzere 68’in üzerinde canlı türü keşfedildi. Keşfedilen canlıların birçoğunun asırları aşan yaşam süreleri vardır. Bu nedenle çukurda yaşayan canlıların tarih öncesi dönemden beri evrim geçirmediği ve aynı kaldıkları tahmin edilmektedir.
