İran’ın Basra Körfezi bölgesi, yüzlerine maske takan kadınlarıyla ünlü. Basra Körfezi ile Hürmüz Boğazı’nın kesiştiği noktada bulunan Keşm adası, “maskeli kadınların adası” olarak biliniyor. Yüz maskelerinin boyutları ve renkleri bölgelere ve yaş gruplarına göre değişiklik göstermektedir. Kadınların yüzyıllardır gelenek olarak taktığı maskelerin kökeni oldukça ilginç bir hikayeye dayanıyor. Coğrafi yapısı, devasa kanyonları ve maskeli kadınları ile Keşm Adası, son dönemde doğaseverler ve fotoğrafçılar tarafından büyük ilgi görüyor.
Keşm (Qeshm) Adası; 40 kilometre genişliği ve 135 metre uzunluğu ile Basra Körfezi’ndeki en büyük adadır. 313 kilometrelik bir sahil şeridine sahip olan adanın ortalama sıcaklığı 50 derecenin üzerinde. Ada, coğrafi konumu nedeniyle tarih boyunca büyük bir stratejik öneme sahip olmuştur. Adada daha çok Fars ve Arap toplulukları yaşıyor. Geçmişte Portekiz sömürge yönetimi altında olan adada az sayıda Portekizli yaşıyor. Adada yaşayan tüm toplulukların kadınları istisnasız bu maskeleri kullanıyor.
Maskelerin İlginç Özellikleri
Baharat yolu üzerinde bulunan bölge, Afrika, Arap, Hint ve Fars kültürlerinden etkilenmiştir. Bu nedenle İran’ın farklı şehirlerinde farklı giyim tarzları vardır. İran’ın güneyindeki Hormozagan eyaletinde yaşayan kadınlara “bandari” yani “liman insanı” deniyor. Keşm Adası’nda yaşayan Bandari kadınları siyah peçe yerine renkli, parlak ve canlı kıyafetleri tercih ediyor. “Boregheh” adı verilen yüz maskeleri, Keşm kadınlarının vazgeçilmez aksesuarları arasında yer almaktadır.
Kadınların giydiği maskeler oldukça değişkendir. Bazı kadınlar yüzünü tamamen kapatan maskeler kullanırken, bazıları yüzün çoğunu açıkta bırakır. Sadece gözleri ortaya çıkaran maskelerin yanı sıra burnu ve alnın bir kısmını kapatan maskeler de vardır. Küçük yaşlarda giyilmeye başlanan maskeler, yaş ilerledikçe zamanla boyutları da artmaktadır. Bu nedenle kadın yaşlandıkça maske tüm yüzünü kaplayan bir boyuta ulaşır. Maskeler çoğunlukla hayvan derilerinden ve süslü kumaşlardan yapılır. Bölgede yaşayan yerel halk, maskeyi takan kişiyi maskenin şeklinden ve renginden tanıyabilir.
Maske Takma Nedeni
Maske takma geleneğinin kökeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak maske takmanın nedeni hakkında bazı söylentiler var. Bu söylentilere göre maske geleneği Portekizlilerin bölgeyi işgal etmesiyle başlamış. Şehre gelen yabancı köle tüccarları güzel kadınları satın almaya çalıştı. Genelde güzel olan yöre kadınları tanınmamak ve çirkin görünmek için yüzlerine bu maskeleri takarlardı.
Başka bir anlatıya göre; Birçok kez işgal edilen adada yaşayan kadınlar, erkek gibi görünmek için bu maskeleri takarlardı. Bıyık benzeri maskeler kadınları daha sert ve ürkütücü gösteriyor. Siyah maskeli kadınların erkek askerler olduğu ortaya çıktı ve bu da ordunun daha kalabalık görünmesine neden oldu.
Uzun yıllardır giyilen bu maskeler gelenek halini almış ve inançla ilişkilendirilmiştir. Aynı zamanda maskelerin bir diğer nedeni de aşırı sıcak bölgelerde gözleri ve yüzü güneşten korumaktır. Bandari kadınlarının maske takma geleneği zamanla önemini kaybetmeye başlamıştır. Yeni nesil kadınlar bu maskeleri kullanmak yerine normal peçe veya başörtüsü takıyor. Ancak eskiler arasında maske geleneğini sürdüren ve takan insanlar da var.
