Aizanoi Antik Kenti; Türkiye’de Kütahya il merkezine 58 kilometre uzaklıktaki Çavdarhisar ilçesinde yer almaktadır. Binlerce yıllık antik kent, zamana meydan okuyan görkemli yapılarıyla Türkiye’nin en güzel antik kentleri arasında yer alıyor. Antik kentte dünyanın ilk borsası olarak kabul edilen yapı gün ışığına çıkarıldı. 1700 yıl önce ortaya çıkan borsa, Roma İmparatorluğu döneminde Anadolu’da yapılmıştır. Tarihin ilk borsalarında; tarım ürünleri, değerli metaller, hayvanlar, şarap, zeytinyağı ve hatta köleler alınıp satılırdı.
İkinci Efes olarak bilinen kentte; Dünyanın ilk borsası, dünyanın en iyi korunmuş Zeus tapınağı, dünyanın ilk örnekleri olan stadyum ve tiyatro gibi önemli yapılar bulunmaktadır. Aizanoi’nin simgesi olan Zeus Tapınağı, Anadolu’da ayakta kalan en iyi Roma İmparatorluğu tapınaklarından biridir. Kent, önemli yapıları ile UNESCO’nun Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer almaktadır.
Antik kentte Roma döneminde yaklaşık 80 bin kişinin yaşadığı tahmin ediliyor. Kalıntılar arasında 15.000 kişilik bir tiyatro ve 13.500 kişilik bir stadyum bulunmaktadır. Aynı zamanda dünyanın ilk ticari borsa binası, 2 hamam, sütunlu cadde, ikisi ayakta kalan 5 köprü, iki agora, spor salonu, Meter Steunene kutsal alanı, nekropoller, antik baraj, su yolları ve kapısı bulunmaktadır. yapılar. Aizanoi Antik Kenti; Efes Pergamon ve Side gibi antik kentlerle aynı zamanda var olmuştur.
Aizanoi Antik Kenti Tarihi
Aizanoi Antik Kenti; Eski adı Penkalas olan Koca Çay Nehri’nin iki yakasına kurulmuştur. Zeus’un kızlarından peri perisi Erato ile antik kaynaklarda adı geçen ve Friglerin atası kabul edilen mitolojik kahraman Azan’ın yaşadığı yerdir. Kent, Frigya Aizanitlerinin ana yerleşim merkezidir. Aizanoi ismi su perisi Erato ile Kral Arkas’ın oğlu Azan’dan gelmektedir. Herodot’un kitaplarında dünyanın en eski kavmi olarak bahsedilen Frigler, kentte yaşadıkları bilinen ilk topluluktur. Aizanoi, büyük ve küçük Frigya olarak ikiye ayrılan Frig devleti için en önemli şehirler arasında yer alır.
Günümüze önemli kültürel miraslar bırakmış birçok millet tarih boyunca bu bölgede yaşamışlardır. Neolitik Çağ’a ait izlere rastlanan bölgede; Friglerden sonra Kimmerler, Lidyalılar, Persler, Büyük İskender İmparatorluğu, Bergama Krallığı ve Roma İmparatorluğu hakim olmuştur. Kentte Zeus Tapınağı çevresinde yapılan kazılarda M.Ö. 3 bin yıllarına kadar uzanan yerleşim izleri ortaya çıkarıldı. Helenistik dönemde dönüşümlü olarak Bergama ve Bithynia’ya bağlanan kent, MÖ 133’te Roma hakimiyetine girmiştir. Roma döneminde yün, şarap ve tahıl üretimi ile zenginleşen kent, erken Bizans döneminde piskoposluk merkezi olarak kullanılmıştır.
Aizanoi’de kentleşmenin kanıtları MÖ 1. yüzyılın sonlarına doğru bulunabilir. İlk madeni paraların bu dönemde basıldığı bilinmektedir. Şehir en parlak dönemini MS 2. yüzyılda yaşadı ve bu dönemde birçok büyük bina inşa edildi. MS 7. yüzyılda kentin önemi giderek azaldı. Selçuklular döneminde Çavdar Tatarları tarafından üs olarak kullanılan kente Çavdarhisar adı verilmiştir. Antik kent 1824 yılında Avrupalı seyyahlar tarafından yeniden keşfedilmiştir. 1830-1840 yılları arasında çalışmalar yapılmış ve ilk kazılar 1926 yılında M. Schede ve D. Krencker önderliğinde Alman Arkeoloji Enstitüsü tarafından gerçekleştirilmiştir. 1970 yılından itibaren her yıl düzenli olarak kazı çalışmaları yapılmaktadır.
