Gamsutl, Rusya Federasyonu’na bağlı Dağıstan Özerk Cumhuriyeti’ndeki Gamsutlmeer Dağı’nda yaklaşık 1.400 metre yükseklikte hayalet bir kasaba olarak yer alıyor. Tarihi dokusuyla göz kamaştıran bu etkileyici hayalet köy, yüksek kayalıkların üzerine kurulmuş. Avar dilinde “Gamsutl” “Han kalesinin eteğinde” anlamına geliyor. Muhteşem manzarası nedeniyle Gamsutl köyüne “Dağıstan’ın Machu Picchu’su ” adı verilmiştir . “Su” lakabıyla anılmıştır.
Köyün kesin kuruluş tarihi bilinmemekle birlikte Dağıstan’ın en eski yerleşim yerinin dünyanın en önemli yerlerinden biri olduğu sanılıyor. Yaklaşık 2.000 ila 5.000 yıl öncesine ait olduğu tahmin edilmektedir. Köyün en yoğun olduğu dönemde nüfusu yaklaşık 3.000 kişiydi ve 300 evden oluşuyordu. Geçmişte köyde dükkânlar, postane ve hastane vardı. Ancak 1950’lerin sonlarından itibaren insanlar köyü terk etmeye başladı; Nüfus sayısı 1970 yılında 200’e, 2002 yılında ise 17’ye düşmüştür.
2015 yılında köyün son sakinlerinden Abdulzhalil Abdulzhalilov öldü. Kendisini belediye başkanı ilan etmesi ve bir dizi televizyon haberine konu olmasıyla geniş çapta tanındı. Gamsutl şu anda terk edilmiş durumda ve yalnızca turistler tarafından ziyaret ediliyor. Daha önce köye giden bir yol vardı ama zamanla çöktü. Buraya ancak dolambaçlı bir yoldan yürüyerek ulaşılabilir.
Gamsutl Köyü Hakkında Genel Bilgiler
Rusya’nın en eski üçüncü yerleşim yeri olan bu köy, adını Han kulesinin dibinde olmasından alıyor ve dünyada hiçbir ordu tarafından fethedilmedi. İran arşivlerinden elde edilen bilgilere göre bilim insanları, köyün tarihinin yaklaşık 6 bin yıl önce Dağıstan’ın en eski şehri olan Derbent ile aynı döneme dayandığını düşünüyor.
Tarihi bir kent olan Gamsutl günümüzde yerleşim yeri olarak kullanılmamaktadır. 1970’li yıllardan itibaren özellikle ulaşım koşullarının zor olması nedeniyle insanlar bölgeyi terk etmeye başladı. Son yerleşimcinin 2015 yılında vefat etmesinden bu yana köyde kimse yaşamıyor.
Köy, yerel medyada zaman zaman antik eserlerin çalınması gibi konularla gündeme geliyor. Gamsutl’un Orta Çağ’dan kalma kale benzeri binaları şu anda yıkılma riskiyle karşı karşıya. Gamsutl’un son sakininin yaşadığı ev, yaşlılığını kendi köyünde geçirmek isteyen Abdulzhalil Abdulzhalilov’un son 8 yılını geçirdiği ev. Abdulzhalil Abdulzhalilov’un evinin yanan versiyonu, ziyarete gelen turistlerin çıkardığı yangın nedeniyle hasar görmüş gibi görünüyor.
Gamsutl, tarihi dokusu ve eşsiz manzarası nedeniyle son on yılda popüler bir turizm merkezi haline geldi. Turistler sık sık Abdulzhalil Abdulzhalilov’un evinin çatısındaki sandalyesine oturup manzara eşliğinde fotoğraf çektiriyor.
Köyün girişindeki terk edilmiş bir evin duvarındaki yazıtta şunlar yazıyor: “Lütfen koyunlarınızı patika boyunca güdünüz. Köy yönetimi.” Bir uyarı var: Yerel halk, tarihi eserlerin bakımsız kalmasından endişe duyuyor. Mimari dokunun korunması konusunda yetkililerden yardım bekleniyor.
