Olimpos Dağı; Bilinen en yüksek yanardağ ve tüm evrendeki en yüksek dağdır. Dünyanın bu dağı , kendisinin yarısı büyüklüğündeki kızıl gezegen Mars üzerinde yer almaktadır. Olympus Mons (Olimpos Dağı), adını Yunan mitolojisinde 12 tanrının yaşadığı düşünülen Olimpos Dağı’ndan alır. Devasa boyutlara sahip olan dağ, dünyanın en yüksek dağı olarak bilinen Everest Dağı’nın 3 katından fazla yüksekliğe sahip. Olympus World’ün büyüklüğünün yanında’ Bölgedeki dağların büyüklükleri küçük tepelerden farklı değil.
Everest’in yüksekliği yaklaşık 8 bin 848 metre iken, Olimpos Dağı’nın yüksekliği 21 bin 287 metre olarak ölçüldü. Görünüş olarak Dünya’daki dağlardan farklı olan dağın genişliği yaklaşık 160 kilometre. Dağın tepesi normal dağlar gibi eğimli değil, tamamen düz. Görünüş olarak çok hafif eğimli bir ovayı andırır. Dağın yamaçlarının eğimi 1 ila 3 derece arasında değişmektedir. Mars gezegeninin incecik atmosferine doğru yükselen dağın zirvesine çıkarsanız uzayda gibidir.
Olympus Mons’un Keşfi ve Özellikleri
Sönmüş bir yanardağ olan Olympus Mons, ilk olarak 19. yüzyılda İtalyan bilim adamı Giovanni Schiaparelli tarafından keşfedildi. Tharsis Montes bölgesinde bulunan dağı keşfetmek için 22 cm’lik bir teleskop kullanıldı. Bölgede 12 aktif volkan bulunuyor. Bulunan volkanlar, dünyadaki volkanlardan 100 kat daha güçlü bir yapıya sahip. Aralarındaki en büyük yanardağ Olimpos’tur.
Dünya üzerindeki dağların yüksekliği deniz seviyesine göre hesaplanır. Mars’ta deniz olmadığı için ovalara göre hesaplamalar yapılmıştır. Mars yüzeyindeki kraterlerin, dağların ve ovaların ortalama yükseklikleri alınarak Mars’ın yarıçapı ortaya çıkmış ve bu yarıçap sıfır metre olarak kabul edilmiştir.
Mars’ın neredeyse pürüzsüz yüzeyinde yer alan bu dağ, düşük bir atmosfer basıncına sahiptir. Mars yüzeyinde, baştan sona daha uzak noktalardan bile rahatlıkla gözlemlenebilmektedir. Mars’ın yüzeyiyle buluşan yanardağın yamaçları, bazen 8 kilometreye ulaşan uçurumların ortaya çıkmasına neden oldu. Hızlı tırmanışın ardından hafif yokuşlardan oluşan geniş zirveye ulaşılıyor.
Olympus Mons Neden Yüksek
Mars gezegeni; Güneş rüzgarını manyetik alanın etkisiyle saptıran bir bölge olan manyetosferini 4 milyar yıl önce kaybetmiştir. Bu nedenle güneş rüzgarları, Mars’ın iyonosfer tabakasıyla doğrudan etkileşir ve atmosferi ince tutar. Olympus Mons’un zirvesi, Mars atmosferinin dışına uzanır, yani uzaya uzanır.
Volkanlar, tektonik plakaların hareketi ile Dünya’da oluşur. Yüzeye çıkan volkanlar milyonlarca yıl aynı noktada aktif kalmazlar ve zamanla hareket ederler. Aynı zamanda Dünya üzerindeki jeolojik etkiler sonucu ortaya çıkan yükseklikler, atmosfer ve su döngüsünün etkisiyle aşınarak zamanla aşınır ve küçülür. Mars çok zayıf bir atmosfere sahip olduğu için böyle bir aşınma görülmez. Dolayısıyla Olympus bu kadar büyük kalmayı başarıyor.
Olympus Mons, 1971’deki keşfinden sonra 40 yıl boyunca Güneş Sistemindeki bilinen en yüksek dağ olarak bulundu. Ancak 2011’de, asteroit ve protogezegen Vesta’da bulunan Rheasilvia Krateri’nin merkezi tepesinin karşılaştırılabilir yükseklikte olduğu bulundu.
